1. Laurus nobilis L.: Akdeniz Defnesi

Familyası   : Lauraceae
Latincesi    : Laurus nobilis L.
Türkçesi     : Akdeniz Defnesi
İngilizcesi   : Laurel or Sweet Bay

Kullanım olanakları: Defne çok şifalı bir bitkidir. Kimyasal açıdan esans, laurik asit, pinen, eter, müsilaj, tanen, reçine, öjenol ve phellandrene içerir. Yaprak ve meyvelerinden elde edilen defne yağı (Oleum Lauri) eczacılıkta, sabun yapımında ve parfümeride kullanılır. Ayrıca romatizmal hastalıklarda antiseptik, veterinerlikte anti-paraziterdir. Öğütülen yaprakları et ve balık yemekleri ile konservelerde baharat olarak çok kullanılır. Sindirimi kolaylaştırır, ayrıca ağrı dindirme, yara iyileştirme, gaz ve öksürük giderme ile idrar arttırma özelliği de vardır. İnfüzyon, tentür, sıvı ekstre, esans ve merhem halinde kullanılır. Akdeniz defnesi sık dallı, budanmaya çok uygun olup, park ve bahçelerin vazgeçilmezleri arasındadır. Şan, şeref ve ölümsüzlük simgesi olarak değerlendirilir.

Yayılışı : Türkiye, Akdeniz ülkeleri ve Balkanlar.

2. Juglans regia L. : Adi Ceviz

Familyası   : Juglandaceae
Latincesi   : Juglans regia L.
Türkçesi    : Adi Ceviz
İngilizcesi  : Common Walnut

Kullanım olanakları : Meyvesi taze ve kurutulmuş olarak yenir. Yapraklarından elde edilen juglan maddesi, tıpta kan temizleyici ve kuvvet verici olarak kullanılır. Ayrıca yaprak, kabuk ve meyvelerinde inositol, tanen, gallik asit, juglandin, karoten, pyrogallik asit vardır. Dekoksiyon ve tentür olarak kullanılır. Yaş meyvenin mezocarpı bol C vitamini içerir. Diş etlerinin güçlendirilmesinde ilaç olarak etkilidir. Ayrıca odunu mobilyacılıkta çok ünlüdür.

Yayılışı : Türkiye, İran ve Asya. 

3. Castanea sativa Miller : Anadolu Kestanesi

Familyası   : Fagaceae
Latincesi    : Castanea sativa Mill.
Türkçesi     : Anadolu Kestanesi
İngilizcesi   : Anatolian Chestnut

Botanik özellikleri : 20-30 m boylarında, dolgun ve düzgün gövdeli, kışın yaprağını döken bir ağaçtır. Tomurcuk 2-3 pulla örtülü ve almaçlı dizilmiştir. Yapraklar 8-18 cm şerit gibi, kenarları keskin, seyrek dişlidir. Meyve örtüsünün üzeri sivri, batıcı dikenli, önce yeşil, sonra kahverengidir. İçerisinde 3 adet nus meyve bulunur.

Kullanım olanakları : Odunu çok dayanıklıdır. Ev inşaatı, özellikle gemi ve tekne yapımında kullanılır. Asıl yararlanma şekli ise meyveleridir. Çiğ ve kavrularak tüketilir. Ayrıca şekerleme de yapılır. Örneğin Bursa’da dünyaca ünlü kestane şekeri üretilir. Yaprak ve kabukta %7-8 oranında gallik tanen bulunmakta, hazırlanan %5’lik infüzyon günde 2-3 bardak içildiğinde tansiyon düşürücü etkisi vardır. Peyzaj bitkisi olarak kullanımı dikenli kupulaları nedeniyle pek uygun değildir.

Yayılışı : Türkiye, Güney Avrupa, Kuzey Afrika ve Kafkasya.

4. Rosmarinus officinalis L. : Biberiye, Kuşdili

Familyası    : Lamiaceae (Labiatae)
Latincesi     : Rosmarinus officinalis L.
Türkçesi     : Biberiye, Kuşdili
İngilizcesi   : Rosemary

Kullanım olanakları: Yaprak ve çiçeklerinde %8 tanen, %1-2 acı madde ve uçucu yağ bulunmaktadır. %5-10’luk infüzyonu yapılıp, günde 2-3 bardak içilebilir. Hazım sistemini düzenleyici, safra arttırıcı ve idrar söktürücüdür. Haricen ise yaraların tedavisinde de kullanılır. Ayrıca Rosemary yağı elde edilir. Bu yağ sabun, parfüm, kolonya yapımında kullanılır. Peyzajda çok kullanışlı bir yerörtücü bitkidir. Canlı yeşil ve sık dokulu bir türdür. Ayrıca kaya bahçelerinde, canlı çit oluşumunda ve çatı bahçelerinde kullanılır. Makaslanarak istenilen şekiller verilebilir.

Yayılışı: Türkiye ve Akdeniz ülkeleri.

5. Arbutus unedo  L. : Adi Kocayemiş, Ağaç Çileği

Familyası    : Ericaceae
Latincesi    : Arbutus unedo  L.
Türkçesi     : Adi Kocayemiş, Ağaç Çileği
İngilizcesi   : Strawberry Tree

Botanik özellikleri :  Çoğunlukla çalı, bazen de 7-8 m herdem yeşil küçük bir ağaçtır. Kabuk koyu kırmızı renklidir. Yaprak eliptik 5-10 cm olup, kenarı keskin dişlidir. Çiçekler beyaz ya da açık pembedir. Bileşik salkım şeklinde kurul oluşturur. Olgun meyveleri kırmızı renklidir.

Familyası        : Ginkgoaceae
Latincesi         : Ginkgo biloba L.
Türkçesi          : Mabet Ağacı
İngilizcesi       : Temple Tree

Botanik Özellikleri:  30-40m boylarında, önceleri piramidal, yaşlandıkça dağınık tepeli bir ağaçtır. Yaprak ince saplı, çan ya da filkulağı şeklinde, önce dikotomik, sonra paralel damarlanma gösterir. Kışın yaprağını dökmeden önce altın sarısı bir renk alır. Tarihi oluşum bakımından yeryüzünde yaşayan tohumlu bitkilerin en yaşlısıdır. Permien’de ortaya çıkmış, Trias, Jura ve Kretase’de dünyanın hemen her tarafına yayılmışlardır. Ancak zamanla büyük iklim değişiklikleri nedeniyle azalarak, günümüzde sadece Çin’in güney doğusunda varlığını sürdürebilmektedir. O nedenle kimi botanikçiler, Ginkgo biloba’ya canlı fosil adını vermektedirler. Çiçekler bir cinsli iki evciklidir. Tohum açıkta oluşur, dış kısmı erik gibi etli, iç kısmı ise odunlaşmıştır. Yeryüzünde halen yaşayan en eski tohumlu bitkidir( 210 milyon yıl).

Kullanım Olanakları: Olgun tohumları besince zengin olup, Çin ve Japonya’da halk tarafından sevilip yenmektedir. Meyve ve yaprakları ilaç sanayinde, unutkanlığa karşı kullanılmaktadır. Ayrıca, stres azaltıcı, enerji verici, kan dolaşımını düzenleyici, bağışıklık sistemini güçlendirici  özellikleri vardır. Son yıllarda alzheimer hastalığının tedavisinde de kullanılmaktadır.

Yayılışı: Ana vatanı güney doğu Çin’dir.

Familyası        : Pinaceae
Latincesi         : Picea orientalis (L.) Link.
Türkçesi          : Doğu Ladini
İngilizcesi       : Oriental Spruce

Botanik Özellikleri: 40–50m, bazen de 60m boylarında, 1,5–2m çap yapabilen, dolgun ve düzgün gövdeli birinci sınıf bir ağaçtır. Bu türü ilk kez Trabzon’un güney doğusunda Tournefort adlı bilim adamı bulmuştur. Dalları sık ve çevrel dizili, bilinen Ladin türlerinin en kısa iğne yapraklısıdır. İğne yapraklar 6–11mm’dir. Uçları genellikle küt olarak sonuçlanır ve cilalı görünüşlüdür. Kozalak 6–9cm silindirik olup, olgun halde aşağı sarkar. Pulları dağılmaz.

Kullanım Olanakları: Tomurcuk, yaprak ve odunu reçine, esans, çıra, phlobaphene,  tanen, pinene, camphene, phellandrene ve bornil asetat içerir. Antiseptik, balsamik, antibiotik ve balgam söktürücü ilaç yapımında kullanılır.

Yayılışı:  Kuzey Doğu Anadolu’nun denize bakan kuzey yamaçları ile Kafkasya’da sınırlı bir yayılışı bulunmaktadır.

Familyası        : Pinaceae
Latincesi         : Cedrus libani A. Rich.
Türkçesi          : Toros Sediri, Lübnan Sediri
İngilizcesi       : Cedar of Lebanon

Botanik Özellikleri:  Ülkemizde halk arasında Katran ağacı diye bilinir. Dolgun gövdeli, 40m boyunda, görkemli bir habitusa sahiptir. Gençlikte düzgün ve piramidal bir tepe yapısı olup, yaşlandıkça dağılır, bozulur ve şemsiye gibi görünüm alır. İğne yapraklar 1,5–3,5cm sert ve batıcıdır. Kısa sürgünlerde birçoğu bir arada demet halindedir. Kozalaklar fıçı gibi, 8-10cm x 4-6cm boyutlarındadır. Sürgüne oturmuş gibi dik durur, olgunlaşınca kozalak pulları dağılır ve kozalağın üzeri bol reçinelidir. Oysa odununda reçine kanalı yoktur.

Kullanım Olanakları: Kök ve gövde odunundan sarı katran diye bir madde elde edilir. Bu madde,  kırmızımtrak esmer renkli, şurup kıvamında, keskin kokulu ve akıcı bir sıvıdır. Dahilen mide hastalıklarının tedavisinde, haricen ise çeşitli cilt hastalıkları ve parazitlerine karşı ilaçların yapımında, özellikle veteriner hekimliğinde çok kullanılmaktadır.

Yayılışı: Türkiye (Güney Anadolu) ve az oranda Lübnan’da yayılır.

Familyası        : Pinaceae
Latincesi         : Pinus brutia Ten.
Türkçesi          : Kızılçam
İngilizcesi       : Calabrian Pine

Botanik Özellikleri: 15–20 (30)m boylarında kalın dallı herdem yeşil bir ağaçtır. Genç sürgünler kalın ve koyu kızıl renktedir. İğne yapraklar ikili, 10–16 (20)cm uzunluğunda, koyu yeşil renktedir. Kozalak 6–11cm boyunda, topaç şeklinde ve sapsız, açık kahverengi ya da tuğla kırmızısı rengindedir. Çoğunlukla 2-6 adeti sürgüne oturmuş gibi bir arada bulunur. Apofiz yan pervazlı, göbek açık renkli ve basıktır.

Kullanım Olanakları: Odunu çok değerlidir. Yüzlerce sanayi dalında kullanılır. Örneğin kereste, inşaat, marangoz, demiryolu traversleri, lambri, doğrama ve ambalaj sanayi bunlardan birkaçıdır. Türkiye’nin en geniş orman alanı oluşturan asli ağacı olup, 4 milyon hektarı saf meşcereler olmak üzere, toplam 6,5 milyon hektar orman alanı vardır. Kök ve gövde odunundan elde edilen çam katranı siyah renkli, bal kıvamında ve keskin kokuludur. Tıpta  cilt hastalıklarının tedavisinde, ayrıca veteriner hekimliğinde çok kullanılan bir ilaçtır. Reçine ve sakızı ise dahilen mide, astım ve boğmaca hastalıklarının tedavisinde ve idrar yolu iltihaplarına karşı olumlu etkileri vardır.

Yayılışı: Başta Türkiye olmak üzere, Yunanistan, Girit, Kıbrıs, Suriye, Irak, Lübnan ve Ürdün’de yayılır.

Familyası        : Pinaceae
Latincesi         : Pinus pinea L.
Türkçesi          : Fıstık Çamı
İngilizcesi       : Stone or Umbrella Pine

Botanik Özellikleri: 20–25m boylarında, genç yaşlarda yuvarlak ve düzenli, yaşlanınca şemsiye gibi bir habitusa sahiptir. İğne yapraklar kısa sürgün üzerinde ikişer adet, 10–20cm uzunluğunda, parlak yeşil, batıcı ve sivri uçludur. Kozalak 8–12cm, fıçı gibi, odunsu yapıdadır ve yaklaşık 3 yılda olgunlaşır.

Kullanım Olanakları: Fıstık çamının odunundan çok, fıstık adı verilen tohumundan yararlanılır. Tohum iri,1,5–2cm, tohum kanadı körelmiştir. Tohumun integümenti taş gibi sert olduğundan,  taş çamı diye de bilinmektedir. Tohumda, % 46 oranında sabit yağ, protein ve selüloz bulunur. Bal ile ezilerek hazırlanan macunu,  sevilerek yenir ve kuvvet vericidir. Ayrıca, iç pilav ve dolma gibi yemeklerde kullanılır. Ülkemizin önemli bir dışsatım ürünüdür. 

Yayılışı: Türkiye’de en geniş yayılışını yapar. Batı Anadolu’da Bergama, Kozak, Aydın, İzmir ve Muğla’da yayılır. Ayrıca Portekiz’den başlayıp, doğuda Suriye’ye kadar uzanır. Bir Batı Akdeniz bitkisidir.

Familyası        : Cupressaceae
Latincesi         : Juniperus communis L.
Türkçesi          : Adi Ardıç
İngilizcesi       : Common Juniper

 Botanik Özellikleri: Çoğunlukla çalı, ender olarak 15m’ye dek boylanabilen, kuzey yarıküresinin en geniş yayılışına sahip, herdem yeşil odunsu bitkisidir. Kabuk kırmızımsı renkte, ince kağıt gibi soyulabilir, iğne yapraklar 1,5cm sivri ve batıcı uçlu, sürgünlere geniş bir açı ile 3‘lü çevrel dizilmiştir. Üst yüzünde tek bir stoma çizgisi vardır. Kozalak, mavimsi siyah renkli olup, 2–3 yılda olgunlaşır.

 Kullanım Olanakları: Kozalak, yaprak ve kabuğunda uçucu yağlar, pinene, camphene, cadinene, terpinol, şeker, reçine ve organik asitler vardır. Ağrı giderici, idrar söktürücü, terletici, hazmı kolaylaştırıcı ve antiseptik özelliklere sahiptir. Ayrıca kozalakları, saç dökülmesine karşı parfümeri sanayinde uzun süreden beri kullanılmaktadır.

Yayılışı: Türkiye, Kuzey Amerika, Avrupa, Akdeniz, Batı Himalaya ve Japonya’da yayılır. Kuzey yarı küresinin  en geniş yayılışına sahip odunsu bitkilerinden biridir.

Familyası        : Berberidaceae
Latincesi         : Berberis vulgaris L.
Türkçesi          : Adi Karamuk
İngilizcesi       : Common Barberry

Botanik Özellikleri: 2-3m’ye değin boylanabilen, sık dallı, kışın yapraklarını döken, dikenli bir çalıdır. Gövde kabuğu üzerinde siyah lentiseller vardır. Diken genellikle üçlü, yapraklar 2–4cm, oval ya da eliptik ve kenarı ince dişlidir.  Meyve parlak kırmızı renklidir.

Kullanım Olanakları: Odununda ve soymuk dokusunda sarı renkli berberin maddesi, oksiyantin, reçine ve tanen.  bulunur. Bu madde tıpta ilaç yapımında ve tekstil sanayinde kumaşların sarıya boyanmasında kullanılır. Ayrıca yaprakları sitrik ve malik asitler; meyvesi ise fruktoz, pektoz, sakız, dekstroz, pektin, sitrik, malik ve tartarik asitler içermektedir. Meyvesi taze iken yenildiği gibi, meyve suyu, reçel, marmelat ve şurup yapılarak ta kullanılır. Besleyici, damar büzücü ve antiseptik özellikleri vardır.

Yayılışı:  Türkiye,  Avrupa, Kuzey Amerika ve Asya’da yayılır.

Familyası        : Betulaceae
Latincesi         : Alnus glutinosa (L.) Gaertn.
Türkçesi          : Adi Kızılağaç
İngilizcesi       : Common Alder

 Botanik Özellikleri: 20–30m boylarında kışın yapraklarını döken bir ağaçtır. Yaprak ve tomurcuklar yapışkandır. Tomurcuk saplı, genç sürgünler köşeli, yapraklarının uçları küt ya da makasla kesilmiş gibi, kenarı düzensiz kaba dişlidir. Meyve olgun halde siyah renkli, bileşik meyve, 3–5 adeti bir kurul halinde bir arada bulunur. Meyve kurulları dağılmaz

Kullanım Olanakları: Yaprak, genç dalları ve kabukları tanik asit, gluten, alnulin, emodin, tuz ve renk maddeleri içermektedir. Süt çoğaltıcı,  damar büzücü, barsak solucanı ve parazit düşürücü  gibi olumlu özellikleri vardır. Odunları hafiftir, kesilip hava ile temasta kırmızı bir renk alır. Adını bu özelliğinden almaktadır.  Tekstil sanayinde kızıl renkli boya elde edilir, ayrıca dericilikte sepi maddesi olarak çok kullanılır. Odunundan da, yüzlerce sanayi dalında yararlanılır.

 Yayılışı: Türkiye, Avrupa, Kafkasya, İran, Sibirya ve Japonya’da yayılır. Türkiye’de daha çok Trakya ve Marmara çevresi ile Karadeniz bölgesinde görülür.

Familyası        : Betulaceae
Latincesi         : Carpinus betulus L.
Türkçesi          : Adi Gürgen
İngilizcesi       : Common or European Hornbeam

Botanik Özellikleri: 20–25m boylarında, 150 yıl yaşayabilen, kışın yaprağını döken bir ağaçtır. Tomurcuklar, almaçlı dizilmiş, sürgüne yatık haldedir. Yaprak 7–14 cm, kenarları keskin dişlidir. Meyve örtüsü belirgin 3 loplu, orta lob 2 yan lobdan daha uzundur. Dip kesimlerinde, nus meyveyi kavramışlardır.

 Kullanım Olanakları: Yaprakları tanen, tuz ve reçine içerir. İnfüzyon şeklinde kullanıldığında, kan basıncını düzenler. Haricen yaraların tedavisinde kullanılır. Yapraklarından elde edilen destile su,  göz losyonları ve damlalarının yapımında kullanılır.

 Yayılışı: Türkiye, tüm Avrupa,  Kafkasya ve İran’da yayılmaktadır.

Familyası        : Corylaceae
Latincesi         : Corylus avellana L.
Türkçesi          : Adi Fındık
İngilizcesi       : Common Hazel

Botanikö Özellikleri:  4–6m boylarında, yaprağını döken bir çalıdır. Yaprakların kenarları çift sıralı dişli, yaprak alt-üst yüzünde ve genç sürgünlerde kirli kırmızı renkte basit tüyler vardır. Meyve örtüsü çan şeklinde, meyve örtüsünün kenarları düzensiz dişli, içindeki nusun boyunda ya da biraz daha uzundur.

Kullanım Olanakları:  Lezzetli meyvelerinden dolayı uzun yıllar kültürü yapılmaktadır. Taze ve kuruyemiş olarak tüketildiği gibi, şekerleme ve çikolata yapımlarında da kullanılır. Meyvesinden başka, kabuk ve yaprakları da şifalı olup, tanen, reçine, protein, nişasta, yağ, tuz, flavanoid ve vitaminler içermektedir. Ateş düşürücü, diş ağrılarını giderici, ishale karşı damar büzücü, mineral eksikliğini giderici ve terletici özelliklere sahiptir. Son yıllarda meyvelerinden çok değerli ve sağlıklı sıvı yağ üretilmektedir.

Yayılışı: Türkiye,  Avrupa, Kuzey Afrika, Kafkasya ve Batı Asya’da yayılmaktadır.

Familyası        : Corylaceae
Latincesi         : Corylus maxima Mill.
Türkçesi          : Lambert Fındığı
İngilizcesi       : Lambert Hazel

 Botanik Özellikleri: Çoğunlukla boylu çalı, bazen de 8–10m boylarında kışın yaprağını döken, küçük bir ağaçtır. Genç sürgünler kırmızımsı gri tüylüdür. Yaprak 7–14cm yürek şeklinde, kenarı düzensiz, çift sıralı dişlidir. Meyve örtüsü torba gibi, nus meyveyi tamamen içine almıştır.

Kullanım Olanakları: Meyvesi yenir, şekerleme ve çikolata yapılır. Meyvesinden başka, kabuk ve yaprakları da şifalı olup, tanen, reçine, protein, nişasta, yağ, tuz, flavanoid ve vitaminler içermektedir. Ateş düşürücü, diş ağrılarını giderici, ishale karşı damar büzücü, mineral eksikliğini giderici ve terletici özelliklere sahiptir. Son yıllarda meyvelerinden çok değerli ve sağlıklı sıvı yağ üretilmektedir.

Yaylışı:  Türkiye, Avrupa ve Balkanlar’da yayılır.

Familyası        : Tiliaceae
Latincesi         : Tilia plathyphyllos Scop.
Türkçesi          : Büyük Yapraklı Ihlamur
İngilizcesi       : Broad Leaved Linden

Botanik Özellikleri: 30–40m boylarında, geniş tepeli, kışın yaprağını döken bir ağaçtır. Yapraklar 6–12cm, dipleri çarpık, yürek şeklinde, sapı uzun ve tüylüdür. Kenarları keskin, çift sıralı dişlidir. Yapraklarının alt yüzünde, damarların bileşim yerinde, beyazımsı tüy demeti vardır. Çiçekleri sarımsı renkte, 3-9’u bir arada kurul halindedir.

Kullanım Olanakları:  Kokulu çiçekleri çay şeklinde içilir. İçeriğinde tiliacin, C vitamini ve karoten vardır. Sakinleştirici, idrar söktürücü, ağrı kesici gibi olumlu etkileri vardır. En yaygın bitkisel çaylardan  birisidir.

Yayılışı: Türkiye ve Kafkasya’da yayılmaktadır.

Familyası        : Tiliaceae
Latincesi         : Tilia argentea Desf.
Türkçesi          : Gümüşi Ihlamur
İngilizcesi       : Silver Linden

Botanik Özellikleri: 20–30m boylarında, sık dallı, geniş tepeli ve boylu bir ağaçtır. Kışın yapraklarını döker. Yapraklar yürek şeklinde, sivri uçlu, dipleri çarpık, kenarları dişlidir. Genç yaprakların üst yüzü yeşil, alt yüzü gümüşi tüylerle sık bir şekilde örtülüdür. Adını da bu özelliğinden alır

Kullanım Olanakları: Kokulu çiçekleri çay şeklinde içilir. Çiçekleri başta tiliacin olmak üzere, C vitamini, müsilaj, uçucu yağ ve karoten içerir. Sakinleştirici, ağrı kesici, idrar söktürücü ve göğsü yumuşatıcı gibi olumlu etkileri vardır. Günümüzde kullanılan bitkisel çaylar arasında, önemli bir yer tutmaktadır.

Yayılışı: Türkiye, Güneydoğu Avrupa, Batı Asya’da yayılır.

Familyası        : Malvaceae
Latincesi         : Hibiscus syriacus L.
Türkçesi          : Ağaç Hatmi
İngilizcesi       : Althea, Rose of Sharon

Botanik Özellikleri: 2–3m’ye değin boylanabilen, sık ve dik dallı, kışın yaprağını döken boylu bir çalıdır. Genç sürgünleri önce tüylü, sonra tüysüz, kabuk kahverengi gridir. Yapraklar, almaçlı dizilişli, 5-10cm, yumurtamsı, kenarı kaba dişli ve çoğunlukla 3 lobludur. Çiçekler yaprak koltuklarında tekli olup, yan durumludur. Çiçekleri iri, eflatun, pembe ve beyaz renklidir. Yaz mevsiminde çiçeklenir.

Kullanım Olanakları: Çiçek ve yaprakları şifalı olup, müsilaj içermektedir. %5’lik infüzyonu, dahilen göğüs yumuşatıcı, öksürük dindirici ve kabızlığa karşı olumlu etkisi vardır. Haricen, çıbanları olgunlaştırıcı olarak kullanılır.

Yayılışı: Ana vatanı  Çin ve  Hindistan’dır.

Familyası        : Rosaceae
Latincesi         : Laurocerasus officinalis Roem.
Türkçesi          : Karayemiş
İngilizcesi       : Cherry Laurel

Botanik Özellikleri: Boylu çalı ya da 5-6m herdem yeşil küçük bir ağaçtır. Yaprak uzun, şerit şeklinde ve deri gibi sert,  5–15 cm, kenarları seyrek dişlidir. Çiçekleri beyaz renkli, dik duran salkım şeklindedir. Meyveler çekirdekli sulu, önce yeşil, sonra kırmızı ya da siyah renklidir.

Kullanım Olanakları: Yaprak ve meyvelerinde  aqua lauroceraci ya da lauroceracin, tanen ve şeker vardır. Bu  maddeler nedeniyle eczacılıkta öksürük dindirici ve antispazmatik olarak kullanılır. Meyveleri taze ve kuru olarak yenildiği gibi konservesi de yapılabilir. Meyve olgunlaşmadan önce yeşilken son derece zehirlidir. Bu nedenle, meyve iyice olgunlaşmadan, kesinlikle yenilmemelidir.

Yayılışı: Türkiye, özellikle Karadeniz Bölgesi, Kuzey İran ve Balkanlar.

 

Familyası        : Rosaceae
Latincesi         : Rosa canina L.
Türkçesi          : Kuşburnu
İngilizcesi       : Dog Rose

Botanik Özellikleri: Yaban gülü, köpek gülü, gül burnu ve gül elması gibi çeşitli yöresel adlarla da bilinen ve eski Roma’dan günümüze dek kullanılagelmiş olan kuşburnu, kışın yapraklarını döken, 0,5-3,5 m boylarında dik duran, bazen de sarılıcı dikenli bir çalıdır. Yapraklar tüysü, almaçlı dizilmiştir. Yaprakçık kenarları dişlidir. Taç yaprak çoğunlukla beyaz, pembe ya da beyazımsı pembe renkte ve 5 adettir.

Kullanım Olanakları: Portakal sarısı rengindeki meyvelerinde bol C vitamini ve askorbik asit vardır. Yaklaşık 100 gram kuşburnu meyvesi, 500-650 miligram C vitamini içermektedir. Meyvesi ayrıca, A, B, P, K vitaminleri, riboflavin, nisain, pektin ve eser oranda vanilin bulunmaktadır. Reçel, marmelat, meyve suyu ve çay yapımında kullanılır.  

Yayılışı:  Türkiye, Avrupa ve Asya’da yayılmaktadır.

Familyası        : Rosaceae
Latincesi         : Rubus caesius L.
Türkçesi          : Böğürtlen
İngilizcesi       : Blackberry

Botanik Özellikleri:  Esasen böğürtlen adı altında toplanan Rubus caesius,   R .discolor     ve R. fruticosus hemen hemen birbirlerine çok benzeyen türlerdir. Bunlardan R. caesius 2m boylarında sarılıcı, kışın yapraklarını döken bir çalıdır. Genç sürgünler dikenli, tüysüz ya da seyrek tüylüdür. Yapraklar almaçlı dizili, bileşik yaprak, 3–5 yaprakçıklı, yaprakçıklar yumurtamsı kenarı keskin ve kaba dişlidir. Üst yüzü koyu yeşil tüysüz, alt yüzü ise tüylü ve grimsi yeşildir. Çiçekleri terminal, az çiçekli bileşik salkım şeklinde ve beyaz renklidir. Meyve bileşik meyve tipinde, etli sulu ve parlak siyah renklidir.

Kullanım Olanakları: Böğürtlenler çok yararlı bitkilerdir. Meyveleri taze olarak tüketildiği gibi, reçel ve marmelat yapımında kullanılır. Ayrıca meyve suyu ve çayı da yapılır. Yaprakları da şifalı olup, tanen, şeker, pektin, inositol, laktik ve okzalik asit içermektedir. Antiseptik özelliği vardır. Özellikle ağız yaralarını iyileştirir.  

Yayılışı:  Türkiye,  Asya ve Avrupa’da yayılmaktadır.

Familyası        : Fabaceae
Latincesi         : Robinia pseudoacacia L.
Türkçesi          : Beyaz Çiçekli Yalancı Akasya
İngilizcesi       : Black Locust

 Botanik Özellikleri: 20–25m boylarında, kışın yaprağını döken dikenli bir ağaçtır. Yapraklar tek tüysü, 7–19 yaprakçıklı, yaprakçıklar elips ya da yumurta şeklinde, tam kenarlıdır. Beyaz renkli çiçekler, salkım kurullar oluşturur ve çiçekleri güzel kokuludur. Meyve 5–10cm bakla (legumen) tiptedir.

Kullanım Olanakları: Kabuk, yaprak ve çiçeklerinden yararlanılır. Çiçeklerinde esans, robinin, inositol ve asparagine bulunur. Yapraklarda ise robinin, quersitrin ve tuzlar vardır. İnfüzyon şeklinde kullanıldığında safra akışını düzenler. Çiçekleri arıcılıkta ve parfümeri sanayinde kullanılmaktadır. Kökleri erozyona karşı toprağı sıkıca tutar. Aynı zamanda köklerinin uçlarında, havanın serbest azotunu bağlayan bakterilerin oluşturduğu mikorrhiza oluşumu vardır. Bu oluşum,  köklerin yakınlarındaki toprağı azotça zenginleştirmektedir.

Yayılışı: Ana vatanı, Kuzey Amerika’nın doğu sahilleridir. Ancak vatanında sınırlı bir alanda endemik olarak kalmıştır. Oysa ülkesi dışında, çok kolay yetiştirilir. Yetiştirme muhiti istekleri azdır. İç ve Doğu Anadolu gibi, orman alanları az olan bölgelerimizde, ağaçlandırma işlevlerinde kullanılabilecek bir türdür. 

Familyası        : Myrtaceae
Latincesi         : Feijoa sellowiana O. Berg.
Türkçesi          : Kaymak Ağacı
İngilizcesi       : Fruit Salad Tree, Feijoa, Pineapple

Botanik Özellikleri: 2-5m’ye kadar boylanabilen, herdem yeşil bir çalıdır. Genç sürgünler tüylü, grimsi, sık dallı, kabuk açık kahverengimsi gri renktedir. Yapraklar karşılıklı dizili, derimsi, kalın, yumurta şeklinde, alt yüzü bol tüylü, üst yüzü seyrek tüylü ve yeşil renklidir. Çiçekler yaprak koltuğundan çıkan uzun saplı ve taç yaprak pembe renklidir. Meyve, etli sulu, ters yumurta biçiminde üzeri beyaz seyrek tüylüdür.

Kullanım Olanakları:  Park ve bahçelerde, meyveliklerde tek tek ya da gruplar halinde, saksı içinde, balkon-teraslarda ve iç mekanda da kullanılabilir. Olgun meyvelerinde %7–21 şeker, C vitamini, kalsiyum ve iyot bulunur. Besleyici olup, ayrıca kaymak yapımında kullanılır. İyot içerdiğinden guatr hastalığına karşı şifalı özelliği vardır.

Yayılışı: Ana vatanı  Brezilya’dır.

Familyası        : Cornaceae
Latincesi         : Cornus mas L.
Türkçesi          : Kızılcık 
İngilizcesi       : Cornellian Cherry Dogwood

Botanik Özellikleri:  Kışın yaprağını döken, 3–8m’ye kadar boylanabilen, dik ve sık dallı, boylu çalı ya da küçük bir ağaçtır. Yaprakları karşılıklı dizilmiş, yumurtamsı, 4–10cm, sivri uçlu, kenarları dişli ve mat yeşil renklidir. Yapraklarda 3-5 çift yan damar vardır. Yan damarlar damla ucuna yöneliktir. Çiçekler yapraklanmadan önce açılır. Sarı renkli ve şemsiyemsi küçük kurullar oluşturur. Meyve 1–1,5cm, olgun halde kırmızı renkli ve yumurta şeklindedir.

Kullanım Olanakları:  Sert odunu nedeniyle Cornus adını almıştır. Meyveleri malik ve sitrik asit,  müsilaj ve şeker içerir. Taze halde yenildiği gibi, salamurası ve çoğunlukla marmelatı yapılır.

Yayılışı: Türkiye, Kafkaslar, Güneydoğu Avrupa, Kırım ve İran’da yayılır.

Familyası        : Anacardiaceae
Latincesi         : Pistacia lentiscus L.
Türkçesi          : Sakız Ağacı
İngilizcesi       : Mastic Tree

Botanik Özellikleri: 3-5m boylarında, sık ve yaygın dallı, herdem yeşil bir çalıdır. Genç sürgünleri tüysüz, kahverengi-kırmızı renktedir. Yaprakları tüysü, 3–6 çift yaprakçık vardır. Yaprakçıklar eliptik, deri gibi sert, yumurtamsı ve tam kenarlıdır. Çiçekler dik duran salkım kurullar halinde ve koyu kırmızı renktedir. İlkbaharda çiçeklenir. Meyve çekirdekli sulu, 8mm yuvarlak ve kırmızımsı siyah renklidir.

Kullanım Olanakları: Gövde ve dalları çizilerek, önemli bir ürün olan sakız elde edilir. Bu madde muhallebi, dondurma ve çiklet  yapımında  çok kullanılır.

 Yayılışı: Türkiye’nin Akdeniz ve Ege sahilleri, diğer Akdeniz ülkeleri ve Adalar’da yayılır.

Familyası        : Anacardiaceae
Latincesi         : Pistacia terebinthus L.
Türkçesi          : Menengiç
İngilizcesi       : Terebinth, Turpentine Tree

Botanik Özellikleri:  Çoğunlukla boylu çalı, bazen de 8-10m boylarında kışın yaprağını döken bir ağaçtır. Gövde gri renkli, yaprakları tek tüysü, 5–13 yaprakçıklı, yaprakçıklar yumurtamsı ve tam kenarlıdır. Çiçekleri yeşilimsi ya da kırmızımsı mor, zengin salkım kurullar halinde, yapraklarla aynı zamanda çiçeklenir. Meyve eriksi ve zengin bir kurul halinde önce mercan kırmızısı, sonra kahverengiye döner.

 Kullanım Olanakları: Yapraklarında Pemphigus corniculatus adlı bir yaprak bitinin oluşturduğu yaprak mazıları içinde, % 60 civarında tanen maddesi bulunur. Kronik bronşit ve  astım hastaları için olumlu etkileri vardır. Ayrıca, ishale karşı ve tekstilde ise ipek boyamalarında kullanılır.  Meyveleri kavrularak yenir ya da Elazığ yöresinde çedene adı ile bir tür kahve yapılır. Yine bu bitkinin dalları çizilerek bal kıvamında ve hoş kokulu sakın denen bir madde elde edilir. Bu madde, dahilen idrar ve solunum yolları antiseptiği olarak kullanılır.

 Yayılışı: Türkiye, Yunanistan,  Kanarya Adaları’nda yayılır.

Familyası        : Lamiaceae (Labiatae)
Latincesi         : Lavandula angustifolia Miller
Türkçesi          : Lavanta
İngilizcesi       : Common lavender

Botanik Özellikleri: 1 m’ye dek boylanabilen, dik gövdeli, sık dallı, herdem yeşil, yarı çalımsı bir bitkidir. Yapraklar gümüşi renkte, şerit ya da mızrak şeklinde, 3-5cm uzunluğunda, tam kenarlı, genç halde gri tüylü, olgunlaşınca yeşil grimsi ve tüysüzdür. Çiçekler, uzun bir sap üzerinde başak tipinde dik duran zengin kurullar oluşturur. Tipik mavimsi ya da erguvan renklidir. Haziran ve Temmuz’da çiçeklenir.

 Kullanım Olanakları: Çiçeklerinde bir tür uçucu yağ bulunmakta, bu nedenle ilaç sanayinde idrar arttırıcı ve romatizma ağrılarını giderici özelliğe sahiptir. Ayrıca, hoş kokusu nedeniyle parfümeride de kullanılmaktadır.

 Yayılışı: Türkiye, Kuzey Afrika ve Avrupa’nın Akdeniz kuşağında yayılır.

Familyası        : Lamiaceae
Latincesi         : Lavandula stoechas L.
Türkçesi          : Karabaşotu
İngilizcesi       : Lavender

Botanik Özellikleri:  30-60cm boylarında, çok yıllık, keskin kokulu, sık dallı, yarı odunsu bir çalıdır. Biberiyeye benzer. Yaprakları şerit şeklinde, uzun, gri, ipeksi tüylü, 14cm’ye dek ulaşabilir. Çiçekler uzun bir sap üzerinde yoğun başak şeklinde, dik duran bir kurul oluşturur. Erguvan ya da mor renklidir. Yaz ve sonbahar aylarında çiçeklenir.

Kullanım Olanakları: Glikozit, saponin ve uçucu yağ taşımakta olup, ağrı kesici, antiseptik, yara iyileştirici, sinir ve kalp güçlendirici özelliklere sahiptir.

Yayılışı: Ana vatanı Türkiye ve diğer Akdeniz ülkeleridir.

Familyası        : Lamiaceae
Latincesi         : Mentha x piperita L.
Türkçesi          : Bahçe Nanesi
İngilizcesi       : Peppermint

 Botanik Özellikleri: 30-90cm boylarında, dik duran, tüylü, çok yıllık otsu bir bitkidir. Gövde ve dalları genellikle kırmızımsı mor renklidir. Yapraklar mızrak şeklinde, karşılıklı, kenarları dişli, üst yüzü buruşuk ve koyu yeşildir. Çiçekleri erguvan, leylak ya da pembe renkli, sürgün uçlarında 30-90cm terminal kurullar halindedir.

Kulanım Olanakları:  Nane çok kullanılan şifalı bir bitkidir. Halk arasında da uzun yıllardan beri bitkisel çay ve baharat olarak kullanılır. Rezin, tanen ve uçucu yağ taşımaktadır. Uçucu yağın bileşiminde ise Terpen, mentol ve menton bulunmakta olup, bu maddeler nedeniyle sakinleştirici, mide bulantılarını giderici, gaz söktürücü ve koku verici özelliğe sahiptir. Güzel kokusu nedeni ile de son yıllarda parfümeri sanayinde değerlendirilmektedir.

Yayılışı: Ebeveynleri Mentha aquatica ve Mentha spicata Türkiye ve Avrupa’da yayılmaktadır.

                       
Familyası        : Caprifoliaceae
Latincesi         : Viburnum opulus L.
Türkçesi          : Kartopu, Gilabolu
İngilizcesi       : Guelder Rose

Botanik Özellikleri:  3m’ye dek boylanabilen, sık dallı, yuvarlak tepeli, kışın yaprağını döken bir çalıdır. Yapraklar karşılıklı dizili, geniş yumurta şeklinde, 3–5 loblu, lobları derin, kenarları düzensiz dişlidir. Üst yüzü tüysüz parlak koyu yeşil, alt yüzü ise sık ve beyaz tüylü, açık yeşildir. Çiçekler top şeklinde yuvarlak, terminal durumlu kurullar halinde ve beyaz renklidir. İlkbaharda çiçeklenir. Meyve 8 mm kadar, parlak kırmızı ve eriksi yapıda olup, uzun süre bitki üzerinde kalıcıdır.

Kullanım Olanakları:  Meyveleri C vitaminince zengindir.  Kayseri yöresinde gilabolu olarak bilinir ve sıkça kullanılır. Yaprakları çay olarak içilebilir; idrar söktürücü, müshil, safra ve karaciğer hastalıklarına karşı olumlu etkileri vardır. Öte yandan, çiçek ve kabukları da kabız,  idrar söktürücü ve yatıştırıcı  olarak kullanılmaktadır.

 Yayılışı: Türkiye, Güneydoğu Avrupa ve Kafkaslarda  yayılır.

 MUCİZE BİTKİ : AKDENİZ  DEFNESİ
 Familyası   : Lauraceae
 Latincesi    : Laurus nobilis L.
 İngilizcesi   : Laurel or Sweet Bay

 Botanik özellikleri:  Herdem yeşil boylu çalı, bazen de 8-10m boyunda aromatik kokulu küçük bir ağaçtır. Kabuk koyu gri, siyahımsı ve düzgündür. Yaprak eliptik yapıda, kenarları hafif dalgalıdır. Kırıldığında keskin kokuludur.  Üzümsü meyve önce yeşil, sonra parlak siyahtır. Çiçekler, yaprakların koltuklarında küresel kurullar halinde, sarı renkli ve güzel kokuludur. Bir cinsli, iki evcikli bir bitkidir.

Kullanım olanakları: Defne çok şifalı bir bitkidir. Kimyasal açıdan esans, laurik asit, pinen, eter, müsilaj, tanen, reçine, öjenol ve phellandrene içerir. Yaprak ve meyvelerinden elde edilen defne yağı (Oleum Lauri) eczacılıkta, sabun yapımında ve parfümeride kullanılır. Ayrıca romatizmal hastalıklarda antiseptik, veterinerlikte anti-paraziter özelliği vardır.  Öğütülen yaprakları et ve balık yemekleri ile konservelerde baharat olarak uzun yıllardır  kullanılır. Sindirimi kolaylaştırır, ayrıca ağrı dindirme, yara iyileştirme, gaz ve öksürük giderme ile idrar arttırma özelliği de vardır. İnfüzyon, tentür, sıvı ekstre, esans ve merhem halinde kullanılır.
Akdeniz defnesi sık dallı, budanmaya çok uygun olup, park ve bahçelerin vazgeçilmezleri arasındadır. Peyzajda  şan, şeref ve ölümsüzlük simgesi olarak değerlendirilir.

Yayılışı : Türkiye, Akdeniz ve Balkan ülkeleridir.

Saç dökülmesi, kepeklenmeye karşı etkilidir. Ayrıca cilde çok faydalıdır. Antiseptik özelliğinden dolayı tüm vücut parazitlerine ve mantar hastalığına karşı faydalı bir üründür. Har sabununun faydaları:

Kepeklere karşı korur
Antiseptik oluşu sayesinde derideki birçok hastalığa, egzamaya ve mantara iyi gelir.
Varisleri rahatlamada etkilidir.
Ergenlik sivilcelerine, saç diplerindeki yara ve tahrişlere karşı çok etkilidir.
Derideki gözenekleri açar ve rahatlatır.
Doğal kokusu ve antiseptik oluşundan dolayı ve evdeki dolaplarda kullandığınızda haşere barınmasını  engeller.