|
Asteridae alt sınıfı
Familyası : Geraniaceae
Latincesi : Pelargonium peltatum (L.) L’Hér
Türkçesi : Sakız Sardunya
İngilizcesi : Ivy Geranium
Botanik özellikler: Sık dallı, yayılıcı ve sürünücü gövdeli, çok yıllık otsu bir bitkidir. Yapraklar almaçlı dizili, uzun saplı, böbrek şeklinde, 5 loplu, parlak yeşil ve tüysüzdür. Çiçekler şemsiyemsi kurul halinde, beyaz, pembe ve leylak renklidir. Yaz boyu çiçekte kalır.
Kullanım olanakları: Kaya bahçeleri, çiçek parterleri ve çim alanlarda yerörtücü bitki olarak sıkça kullanılır. Ayrıca iç mekan bitkisi olarakta kullanılabilir. Kışın düşük sıcaklıklardan olumsuz etkilenir.
Yayılışı: Güney Afrika.
Familyası : Apocynaceae
Latincesi : Catharanthus roseus (L.) G. Don
Türkçesi : Pervane Çiçeği
İngilizcesi : Madagaskar Periwinkle
Botanik özellikler: 30-40cm boylarında, yarıodunsu, çok yıllık, herdem yeşil otsu bir bitkidir. Yapraklar karşılıklı dizili, elips ya da mızrak gibi, tüysüz ve cilalı parlak yeşildir. Çiçekler teker teker, yaprak koltuklarında ya da uçta terminal yoğun kurullar halinde, taç 5’li, beyaz, koyu pembe ya da leylak rengindedir.
Kullanım olanakları: Çiçek tarhlarında, balkon ve teraslarda, çim alanlarda, ağaç ve çalı grupları altlarında yerörtücü olarak sıkça kullanılır.
Yayılışı: Madagaskar.
Familyası : Apocynaceae
Latincesi : Nerium oleander L.
Türkçesi : Zakkum
İngilizcesi : Oleander
Botanik özellikleri: 2-3m boylarında herdem yeşil bir çalıdır. Yapraklar uzun şerit gibi,
10- 22cm, deri gibi sert, kısa saplı, tam kenarlı olup, sürgünlere üçlü çevrel dizilmişlerdir. Çiçekleri pembe ya da beyaz renktedir. Meyvesi uzun bir kapsüldür. Zakkum bir maki bitkisi olup, çoğunlukla Ilgın ve Hayıt’larla birlikte dere içlerinde, alüviyal topraklarda, Kızılçam ormanları kenarları ve açıklıklarında yetişir.
Kullanım olanakları: Zakkum çok eski çağlardan beri bilinen tıbbi bir bitki olup, yapraklarından özellikle oleandrin adlı bir glikozit, düşük dozlarda kalp ilaçları yapımında kullanılmaktadır. Ayrıca yaprak, çiçek ve kabuklarından idrar söktürücü ilaç yapılır. Öte yandan, son yıllarda bu bitkiden elde edilen N.O. ekstresinin kanser tedavisinde kullanıldığı ileri sürülmüş olup, bu yöndeki çalışmalar sürmektedir. Ancak zakkum, çok zehirli bir bitki olup, herhangi bir organının doğrudan yenilip, içilmesi son derece tehlikelidir. Oysa zakkum göz alıcı ve uzun süreli çiçekleri ve herdem yeşil yaprakları ile çok gözde bir süs bitkisidir. Soliter olarak, canlı çit ve kaya bahçelerinde kullanışlıdır. Çocuk oyun bahçelerinde kullanılmamalıdır.
Yayılışı: Türkiye, Suriye, Filistin, Kuzey Afrika ve Güney Avrupa.
 
Familyası : Apocynaceae
Latincesi : Trachelospermum jasminoides Lem.
Türkçesi : Çin Yıldız Yasemini
İngilizcesi : Chinese Star Jasmine
Botanik özellikleri: 9-12m boylarında, herdem yeşil odunsu sarılıcı bir bitkidir. Yapraklar deri gibi sert, karşılıklı parlak cilalı yeşil, sivri uçlu ve tam kenarlıdır. Çiçekleri az sayıda
(2–5) dik duran başcık kurul halinde, beyaz renkli, harika kokulu Mayıs-Temmuz aylarında çiçeklenir. Taç yaprak 4 adet olup, yıldız biçiminde olduğundan adını bu özelliğinden almıştır.
Kullanım olanakları: Çok güzel kokulu, uzun süreli çiçekleri ve cilalı parlak yaprakları ile çok kullanışlı bir süs bitkisidir. Çardak ve pergolalara sardırılır. Saksılarda, girişlerde, balkon ve teraslarda, çatı bahçelerinde kullanılmaktadır.
Yayılışı: Çin.
 
Familyası : Solanaceae
Latincesi : Petunia x hybrida
Türkçesi : Petunya
İngilizcesi : Petunia
Botanik özellikleri: 20-30cm sürünücü, çok yıllık otsu bir bitkidir. Gövde ve yapraklar sık tüylü, yaprak almaçlı dizili, yumurtamsı ve küt uçludur. Çiçekler yaprak koltuklarında oluşup huni şeklinde, kokulu, beyaz, kırmızı, mor ya da iki renkli olabilir.
Kullanım olanakları: Geniş çim alanlarda, kaya bahçelerinde, ağaç ve çalı grupları altında ve duvar önlerinde, yerörtücü bitki olarak, sıkça kullanılır.
Yayılışı: Ebeveynleri Arjantin ve Brezilya’da yayılır.
Familyası : Solanaceae
Latincesi : Solanum capsicastrum Link.
Türkçesi : Yalancı Süs Biberi
İngilizcesi : Jerusalem Cherry
Botanik özellikleri: 50-70cm çalımsı, zengin dallı, herdem yeşil, çok yıllık otsu bir bitkidir. Yapraklar almaçlı dizili, yumurtamsı ya da mızrak şeklinde, sapsız ve grimsi yeşildir. Çiçekler yaprak koltuklarında oluşur, küçük ve beyaz renklidir, yazın çiçeklenir. Meyve küremsi, fındık büyüklüğünde, portakal sarısı renginde olup, sonbaharda oluşur ve kış boyunca bitki üzerinde kalıcıdır.
Kullanım olanakları: Tek ya da çoğunlukla gruplar halinde, kış ve sebze bahçelerinde, çiçek parterlerinde, bazen saksı bitkisi olarak iç mekanda kullanılır.
Yayılışı: Brezilya.
Familyası : Verbenaceae
Latincesi : Verbena speciosa
Türkçesi : Mor Mine
İngilizcesi : Verbena
Botanik özellikleri: Sürünücü ve yayılıcı, sık dallı, çok yıllık otsu bir bitkidir. Yapraklar derin loplu parçalı ve ince yapılıdır. Çiçekler tüp şeklinde, 5 loplu, dik durumlu kurullar halinde, leylak, mavi ya da mor renklidir. İlkbahardan sonbahar sonuna değin çiçekte kalır.
Kullanım olanakları: Kaya bahçeleri, çiçek parterleri ve çim alanlarda yerörtücü bitki olarak kullanılır.
Yayılışı: Amerika.
Familyası : Lamiaceae (Labiatae)
Latincesi : Lavandula angustifolia Miller
Türkçesi : Lavanta
İngilizcesi : Common lavender
Botanik özellikleri:1m’ye dek boylanabilen, dik gövdeli, sık dallı, herdem yeşil, yarı çalımsı bir bitkidir. Yapraklar gümüşi renkte, şerit ya da mızrak şeklinde, 3-5cm uzunluğunda, tam kenarlı, genç halde gri tüylü, olgunlaşınca yeşil grimsi ve tüysüzdür. Çiçekler, uzun bir sap üzerinde başak tipinde dik duran zengin kurullar oluşturur. Tipik mavimsi ya da erguvan renklidir. Haziran ve Temmuz’da çiçeklenir.
Kullanım olanakları: Kaya ve taş bahçelerinde, çiçek parterlerinde, geniş çim alanlarda, yerörtücü ve sınır ögesi olarak çeşitli amaçlarla kullanılır. Ayrıca çiçeklerinden parfümeride yararlanılır. İlaç sanayinde idrar arttırıcı ve romatizma ağrılarını giderici özelliğe sahiptir.
Yayılışı: Türkiye, Kuzey Afrika, Avrupa’nın Akdeniz kuşağı.
Familyası : Lamiaceae
Latincesi : Lavandula stoechas L.
Türkçesi : Karabaşotu
İngilizcesi : Lavender
Botanik özellikleri: 30-60cm boylarında, çok yıllık, keskin kokulu, sık dallı, yarı odunsu bir çalıdır. Biberiyeye benzer. Yaprakları şerit şeklinde, uzun, gri, ipeksi tüylü, 14cm’ye dek ulaşabilir. Çiçekler uzun bir sap üzerinde yoğun başak şeklinde, dik duran bir kurul oluşturur. Erguvan ya da mor renklidir. Yaz ve sonbahar aylarında çiçeklenir.
Kullanım olanakları: Park ve bahçelerde, kaya bahçelerinde, çiçek tarhlarında süs bitkisi olarak kullanılır. Tıbbi bir bitkidir. Ağrı kesici, antiseptik, yara iyileştirici, sinir ve kalp güçlendirici ilaç yapımında kullanılmaktadır.
Yayılışı: Türkiye ve Akdeniz.
Familyası : Lamiaceae
Latincesi : Mentha x piperita L.
Türkçesi : Bahçe Nanesi
İngilizcesi : Peppermint
Botanik özellikleri: 30-90cm boylarında, dik duran, tüylü, çok yıllık otsu bir bitkidir. Gövde ve dalları genellikle kırmızımsı mor renklidir. Yapraklar mızrak şeklinde, karşılıklı, kenarları dişli, üst yüzü buruşuk ve koyu yeşildir. Çiçekleri erguvan, leylak ya da pembe renkli, sürgün uçlarında 30-90cm terminal kurullar halindedir.
Kullanım olanakları: Nane çok kullanılan şifalı bir bitkidir. Halk arasında da uzun yıllardan beri bitkisel çay ve baharat olarak kullanılır. Sakinleştirici, mide bulantılarını giderici, gaz söktürücü ve koku verici özelliğe sahiptir. Güzel kokusu nedeni ile de son yıllarda parfümeri sanayinde değerlendirilmektedir. Ayrıca sebze ve kaya bahçelerinde yerörtücü bitki olarak süs amacıyla kullanılır.
Yayılışı: Ebeveynleri Mentha aquatica ve Mentha spicata Türkiye ve Avrupa’da yayılmaktadır.
Familyası : Lamiaceae
Latincesi : Mentha aquatica L.
Türkçesi : Su Nanesi
İngilizcesi : Watermint
Botanik özellikleri: Sucul ya da yarı sucul çok yıllık otsu bir bitkidir. Rizomları uzun ince ve boğumludur. Gövdesi genellikle kırmızımsı mor renklidir. Yaprakları 6cm uzunluğunda, yumurtamsı ya da yumurtamsı mızrak şeklinde, kenarları dişli, güzel kokulu ve koyu yeşildir. Çiçekleri çevrel dizili ve tüp şeklinde, leylak renginde yoğun küremsi, 15-60cm uzunluğunda terminal salkım kurul şeklindedir.
Kullanım olanakları: Su nanesi de şifalı bir bitkidir, bitkisel çay şeklinde içilir. Ayrıca park ve bahçelerde gölet ve akarsu çevrelerinde su ögesi olarak süs amaçlı kullanılır.
Yayılışı: Türkiye, Avrupa ve Asya.
Familyası : Lamiaceae
Latincesi : Rosmarinus officinalis L.
Türkçesi : Biberiye, Kuşdili
İngilizcesi : Rosemary
Botanik özellikleri: 2m’ye dek boy yapabilen, herdem yeşil bir çalıdır. Yapraklar karşılıklı, iğne yaprak gibi, sivri uçlu, şeritimsi, üst yüzü koyu yeşil, alt yüzü gümüşimsi beyazdır. Çiçekler mavi, pembe ya da beyazımsı olup, yaprakların koltuklarında yan durumlu oluşur. İlkbahar ve yaz aylarında çiçekte kalır. Meyve dört parçalı ve nus meyvedir.
Kullanım olanakları: Şifalı bir bitkidir. Yapraklarından çay yapılır. Ayrıca rosemary yağı elde edilir. Bu yağ sabun, parfüm ve kolonya yapımında kullanılır. Peyzajda çok kullanışlı bir yerörtücü bitkidir. Canlı yeşil ve sık dokulu bir türdür. Ayrıca kaya bahçelerinde, canlı çit oluşumunda ve çatı bahçelerinde kullanılabilir. Makaslanarak istenen şekil verilebilir.
Yayılışı: Türkiye ve Akdeniz ülkeleri.
 
Familyası : Lamiaceae
Latincesi : Salvia splendens Sellow ex J.A.Schultes
Türkçesi : Ateş Çiçeği
İngilizcesi : Scarlet Sage
Botanik özellikleri: Dik duran, çalımsı, çokyıllık otsu bir bitkidir. Ancak çoğunlukla yıllık olarak kullanılır. Yaprak oval, sivri uçlu, kenarları dişli, seyrek tüylü, soluk ya da koyu yeşildir. Çiçek uzun tüp şeklinde, kırmızı brahte içine alınmıştır ve yoğun terminal başak kurulu şeklindedir.
Kullanım olanakları: Çok değişik kültür formları ile yerörtücü olarak, çiçek parterlerinde, sebze ve meyve bahçelerinde sık kullanılan bir süs bitkisidir.
Yayılışı: Brezilya.
 
Familyası : Lamiaceae
Latincesi : Teucrium fruticans L.
Türkçesi : Kısamahmut Çalısı
İngilizcesi : Shrubby Germander
Botanik özellikleri: 1,5–2 m’ye dek boylanabilen, 1–1,5m genişliğinde, yarı çalımsı, herdem yeşil bir bitkidir. Gövde ve sürgünleri 4 köşeli, yaprakları karşılıklı, yumurtamsı, grimsi yeşil renkte, tam kenarlı ve sivri uçludur. Yaprakların üst yüzü koyu yeşil, alt yüzü ise grimsi beyaz renkli ve sık tüylüdür. Kırılınca aromatik bir koku verir. Çiçekleri soluk lavanta rengi veya mavimsi, taç yaprak 2 dudaklıdır. Haziran’dan Eylül’e dek çiçeklenir.
Kullanım olanakları: Uzun süreli mavimsi lavanta çiçekleri ve grimsi yeşil yaprakları ile çok estetik bir süs bitkisidir. Makaslanabilir. Taş ve kaya bahçelerinde, gruplar halinde, yerörtücü ve mozaik bitki olarak kullanılır. Bazende canlı çit oluşturulur. Zehirlidir.
Yayılışı: Güney Avrupa.
Familyası : Oleaceae
Latincesi : Fraxinus angustifolia Vahl.
Türkçesi : Sivri Meyveli Dişbudak
İngilizcesi : Narrow-Leaved Ash.
Botanik özellikleri: 30-35m boylarında, gençlikte piramidal, sonra yuvarlak ve geniş tepeli, kışın yaprağını döken bir ağaçtır. Genç sürgünleri zeytinimsi yeşil ve tüysüzdür. Tomurcuk koyu kahverengi pulludur. Tek tüysü yapraklar çoğunlukla 3–5, ender 13 yaprakçıktan oluşur. Yaprakçıklar sapsız, 3-7cm, yumurtamsı-eliptik, sivri uçlu ve dipleri kama gibi, kenarları keskin kaba dişlidir. Yaprakların üst yüzü koyu yeşil, alt yüzü açık yeşil olup, her iki yüzü de tüysüzdür. Çiçeklerin taç ve çanak yaprakları körelmiştir. Meyve kanadı ise 2-3cm, dar şerit gibi, çoğunlukla sivri uçludur.
Kullanım olanakları: Odunu ağır, sert, dayanıklı ve açık renklidir. Mobilya, kamyon karoseri, spor araçları ve kayak yapımında kullanılır. Büyük kentlerde zehirli gazlardan pek etkilenmez. Bu nedenle, çoğunlukla alle ağacı ve bazen de soliter olarak kullanılır.
Yayılışı: Türkiye, Güneydoğu Avrupa, İran ve Türkistan.
|
