|
Familyası : Hippocastanaceae
Latincesi : Aesculus hippocastanum L.
Türkçesi : Beyaz Çiçekli At Kestanesi
İngilizcesi : Common Horse Chestnut
Botanik özellikleri: 25m boylarında geniş ve yuvarlak tepeli bir ağaçtır. Yaprakları ışınsal tüysü, 5–7 yaprakçıktan oluşmaktadır ve kenarları çift sıralı dişlidir. Çiçek kurulları dik duran salkım halinde, beyaz renkli, ancak taç yaprakların dip kısımlarında kırmızımsı ya da sarımsı lekeler vardır. Kapsül meyve kestaneye benzer. Ancak yenmez.
Kullanım olanakları: Tüm dünyada park ve peyzaj alanında yaygın bir türdür. Soliter ve alle ağacı olarak kullanılır. Büyük kentlerin kirli ve zehirli havasına dayanıklı olup, iri çiçekleri ile görsel açıdan dikkat çekmektedir.
Yayılışı: Balkanlar.
 
Familyası : Balsaminaceae
Latincesi : Impatiens walleriana Hook.f.
Türkçesi : Camgüzeli
İngilizcesi : Busy Lizzie, Snapweed
Botanik özellikleri: 20-60cm çok yıllık, sık dallı yumuşak gövdeli otsu bir bitkidir. Yapraklar sarmal dizili, yumurtamsı, kenarları dişli ve parlak koyu yeşildir. Çiçekler yaprak koltuklarında oluşur, simoz kurulları halinde, çanak yaprak 3, taç yaprak ise 5 adettir. İlkbaharda çiçeklenir ve sonbahar sonuna kadar çiçekte kalır.
Kullanım olanakları: Çiçek parteri ve tarhlarında, çim alanlarda, ağaç ve çalı grupları önlerinde, balkon, teras ve pencerede ki saksılarda sık yetiştirilen bir süs bitkisidir.
Yayılışı: Tropik Afrika, Porto Riko, Hawaii, Kolombiya.
Familyası : Anacardiaceae
Latincesi : Pistacia lentiscus L.
Türkçesi : Sakız Ağacı
İngilizcesi : Mastic Tree
Botanik özellikleri: 3-5m boylarında, sık ve yaygın dallı, herdem yeşil bir çalıdır. Genç sürgünleri tüysüz, kahverengi-kırmızı renktedir. Yaprakları tüysü, 3–6 çift yaprakçık vardır. Yaprakçıklar eliptik, deri gibi sert, yumurtamsı ve tam kenarlıdır. Çiçekler dik duran salkım kurullar halinde ve koyu kırmızı renktedir. İlkbaharda çiçeklenir. Meyve çekirdekli sulu, 8mm yuvarlak ve kırmızımsı siyah renklidir.
Kullanım olanakları: Gövde ve dalları çizilerek, önemli bir ürün olan sakız elde edilir. Bu madde muhallebi, dondurma ve ciklet yapımında kullanılır. Öte yandan park ve bahçelerde de süs bitkisi olarak tekli, gruplar halinde, canlı çit oluşumunda ve sahil kenarı düzenlemelerinde başarı ile kullanılmaktadır.
Yayılışı: Türkiye’nin Akdeniz ve Ege sahilleri, diğer Akdeniz ülkeleri ve Adalar.
Familyası : Anacardiaceae
Latincesi : Pistacia terebinthus L.
Türkçesi : Menengiç
İngilizcesi : Terebinth, Turpentine Tree
Botanik özellikleri: Çoğunlukla boylu çalı, bazen de 8-10m boylarında kışın yaprağını döken bir ağaçtır. Gövde gri renkli, yaprakları tek tüysü, 5–13 yaprakçıklı, yaprakçıklar yumurtamsı ve tam kenarlıdır. Çiçekleri yeşilimsi ya da kırmızımsı mor, zengin salkım kurullar halinde, yapraklarla aynı zamanda çiçeklenir. Meyve eriksi ve zengin bir kurul halinde önce mercan kırmızısı, sonra kahverengiye döner.
Kullanım olanakları: Peyzajda soliter, gruplar halinde, alle ağacı olarak, erozyon kontrol çalışmalarında kullanılır. Yapraklarında Pemphigus corniculatus’un oluşturduğu yaprak mazıları, ipek boyamalarında kullanılır. Meyveleri kavrularak yenir ya da Elazığ yöresinde çedene adı ile bir tür kahve yapılır.
Yayılışı: Türkiye, Yunanistan, Kanarya Adaları.
Familyası : Simaroubaceae
Latincesi : Ailanthus altissima (Mill.) Swingle
Türkçesi : Kokarağaç, Cennet Ağacı
İngilizcesi : Tree of Heaven
Botanik özellikleri: 20-25m boylarında, geniş tepeli, kışın yaprağını döken bir ağaçtır. Kabuk açık renkli, ince ve düzgündür. Yapraklar tek tüysü, yaprakçık sayısı 13-41’dir. Yaprakçıklar mızrak şeklinde, kenarları düz, dip kısma doğru birkaç adet yağ bezesi bulunan kaba dişler vardır. Yaprakçıkların üst yüzü canlı yeşil, alt yüzü açık yeşildir. Çiçekler terminal durumlu, bileşik salkım şeklinde kurul halinde ve sarımsı beyaz renklidir. Çanak ve taç yaprak 5’er parçalı, etamin ise 10 adettir. Meyve kanatlı nustur. Çok hızlı büyür. Ancak kısa ömürlüdür. Kuvvetli kök ve kütük sürgünü vererek hızla çoğalır.
Kullanım olanakları: İyi cila tutan odunu, dişbudak odununa benzer. Mobilyacılıkta ve bina inşaatlarında kullanılır. Kurak ve fakir toprakların ağaçlandırılmalarına çok uygundur. Çünkü yetişme yeri istekleri çok azdır. Yapraklarından Attacus cyntia adlı bir tür ipek böceği beslenmektedir. Park ve peyzaj alanlarında kullanımı sınırlıdır. Çünkü istilacı bir türdür.
Yayılışı: Çin. Ülkemizde sanki doğallaşmış halde özellikle karayolları ve demiryolu boyunca, dik yamaçlarda ve büyük kentlerde hızla yayılmaktadır.
 
Familyası : Meliaceae
Latincesi : Melia azaderach L.
Türkçesi : Tesbih Ağacı
İngilizcesi : Chinaberry Tree
Botanik özellikleri: 10-15m boylarda, kışın yaprağını döken, orta boylu bir ağaçtır. Yaprakları tek tüysü tipte, 25-80cm, dişbudak yaprağına benzer, dizilişleri almaçlıdır. Yaprakçıklar yumurtamsı ve kenarı keskin dişlidir. Çiçekler leylak renginde, bileşik salkım şeklinde aşağıya sarkar ve güzel kokuludur. Nisan ve Mayıs’ta çiçeklenir. Meyve iri bir tesbih tanesi büyüklüğünde ve çekirdekli sulu meyve tipindedir. Endocarpın üzeri kemik gibi sertleşmiştir.
Kullanım olanakları: Hem endüstriyel, hem de bir park ve süs bitkisidir. Koyu renkli odunu mobilyacılıkta çok kullanılır. Ayrıca park ve bahçelerde soliter ya da alle ağacı olarak değerlendirilir.
Yayılışı: Doğu Asya ve Himalaya’lar.
 
Familyası : Rutaceae
Latincesi : Citrus limon (L.) Burm.f.
Türkçesi : Limon
İngilizcesi : Lemon
Botanik özellikleri: 3-5m boylarında, herdem yeşil beyaz ve kokulu çiçekli küçük bir ağaçtır. Yapraklar eliptik ve parlak cilalı yeşildir. Sürgün ve dalları dikenlidir. Meyvesi üzümsü tipte ve sarı renklidir.
Kullanım olanakları: Limon çok bilinen ve kullanılan bir meyvedir. İçeriğinde organik asit, pektin, C vitamini, uçucu yağ ve flavonlar vardır. Yorgunluk giderici, gribal enfeksiyonları önleyici, haricen antiseptik özellikleri bulunmaktadır. Parfümeri sanayinde ve kış bahçelerinde süs bitkisi olarak kullanılır.
Yayılışı: Doğu Hindistan. Ancak Türkiye’nin Akdeniz bölgesinde sanki doğallaşmış gibi kolayca yetiştirilmektedir.
Familyası : Rutaceae
Latincesi : Poncirus trifoliata Raf.
Türkçesi : Acı Portakal, Üç Yapraklı Portakal
İngilizcesi : Bitter Orange
Botanik özellikleri: Çoğunlukla 2, ender olarak 5 m’ye değin boylanabilen, kışın yaprağını döken, yaygın, dağınık tepeli, sık dallı bir çalıdır. Dalları yassı ve batıcı dikenlidir. Tek tüysü bileşik yapraklar 3 yaprakçıklı ve koyu yeşildir. Sonbaharda dökülmeden önce parlak sarı renge dönüşür. Çiçekler tekli, 5 parçalı ve 2 yıllık sürgünler üzerinde, yaprakların koltuklarından oluşur. Beyaz renkli ve limon kokuludur. Meyve küremsi, önce yeşil, olgunlaşınca portakal renginde ve büyüklüğündedir. Üzeri tüylü, acı bir tadı vardır, yenmez.
Kullanım olanakları: İlginç bir canlı çit bitkisi olup, dikenli ve yeşil sürgünleri ile kış bahçeleri ve meyveliklerin çevrelerinde sınır ögesi olarak kullanılır.
Yayılışı: Japonya, Kuzey Çin ve Kore.
Familyası : Araliaceae
Latincesi : Fatsia japonica (Thunb.) Decne & Planch
Türkçesi : Japon Fatsiyası
İngilizcesi : Japanese Fatsia, Castor-Oil Plant
Botanik özellikleri: 2-3m boylarında, seyrek ve kalın dallı, herdem yeşil bir çalıdır. Yapraklar, 15-35cm, 7–9 loblu, lobların kenarları kaba dişlidir. Üst yüzü koyu yeşil, alt yüzü ise açık yeşildir. Çiçekler beyaz renkli, şemsiyemsi başcık kurullar halinde, çoğunlukla Ekim- Kasım aylarında çiçeklenir. Meyve üzümsü siyah renkli ve yoğun olarak bir arada bulunur.
Kullanım olanakları: Hem dış, hem de iç mekan bitkisi olarak kullanılır. Park ve bahçelerde tekli ya da gruplar halinde, iç mekanda da saksılarda, gölge yerlerde yetiştirilir. Zehirlidir.
Yayılışı: Japonya.
Familyası : Araliaceae
Latincesi : Hedera helix L.
Türkçesi : Küçük Yapraklı Duvar Sarmaşığı
İngilizcesi : Common Ivy
Botanik özellikler: 30m’ye dek boylanan, herdem yeşil, sürünücü ve sarılıcı bir çalıdır. Genç sürgünler yeşil ve tüylüdür, gövde üzerinde havai kökler bulunur. Yaprak almaçlı dizili, derimsi ve cilalı parlak renkte, yumurtamsı, mızrak şeklinde, bazen 3–5 lopludur. Çiçekler küresel, şemsiyemsi kurullar halinde, çanak ve taç yaprak 5 parçalı, sarımsı yeşil renkli, sonbaharda çiçeklenir. Meyve üzümsü ve siyah renklidir.
Kullanım olanakları: Park ve bahçelerde duvarlara, pergola ve kameriyelere sardırılarak kullanılır. Taze yaprak ve meyveleri zehirli olup, çocuk oyun bahçelerinden uzakta tutulmalıdır. Ayrıca yaprak ve meyvelerinden müsil ilaçları yapılır.
Yayılışı: Türkiye, Avrupa, Kafkasya.
Familyası : Aceraceae
Latincesi : Acer campestre L.
Türkçesi : Ova Akçaağacı
İngilizcesi : Field Maple
Botanik özellikleri: 15-20m orta boylu, kışın yaprağını döken bir ağaçtır. Yaprak 5-10cm,
3–5 lobludur. Ayrıca lobların uçları küttür. Dip tarafı yürek gibidir. Meyve kanatları arasında ki açı yaklaşık 180˚ dir.
Kullanım olanakları: Odunundan torna ve protez sanayinde, spor ve müzik aletleri yapımında yararlanılır. Peyzajda ise sonbaharda sararan yaprakları ile süs bitkisi olarak değerlidir. Çoğunlukla soliter ya da küçük gruplar oluşturulur. Sınır ögesidir ve su kenarlarında kullanılır.
Yayılışı: Türkiye, Avrupa, Kuzey Afrika, Kuzey İran ve Türkistan.
 
Familyası : Aceraceae
Latincesi : Acer negundo L.
Türkçesi : Dişbudak Yapraklı Akçaağaç
İngilizcesi : Box-Elder
Botanik özellikleri: 10-15m, orta boylu, gevşek ve düzensiz tepeli kışın yaprağını döken bir ağaçtır. Tomurcuklar pulsuz olup, yaprak kını ile korunur. Yaprak tüysü tipte, 3–5, ender 7–9 yaprakçıktan oluşur. Yaprakçıklar değişik biçimlerde tam kenarlı, düzensiz, kaba dişlidir. Çiçekler bir cinsli bir evciklidir. Tozlaşma ise rüzgar ile gerçekleşmektedir. Meyve kanatları arasındaki açı dardır.
Kullanım olanakları: Odunu açık sarı, sert, yerli akçaağaçlardan daha az değerlidir. Ancak toprak ve erozyon koruyucusu olarak, kırsal ve kentiçi ağaçlandırmalarda çok kullanışlıdır. Park ve bahçelerde de sıkça kullanılır. Yol kenarlarında ve soliter olarak dikilir. Kolayca kök sürgünü vererek, yayılır. Son derece kanaatkar bir türdür.
Yayılışı: Kuzey Amerika ve Kanada.
 
Familyası : Aceraceae
Latincesi : Acer negundo L. “Aureomarginatum”
Türkçesi : Altuni Dişbudak Yapraklı Akçaağaç
İngilizcesi : Box-Elder with Variegated Leaf
Botanik özellikleri: 10-15m, orta boylu, kışın yaprağını döken bir ağaçtır. Tomurcukları pulsuz, yaprak kını ile korunmaktadır. Tek tüysü yapraklar 3–5, ender 7–9 yaprakçıktan oluşmaktadır. Yaprakçıklar ise sarımsı alacalı bir renktedir. Çoğu kez kenarları sarı renkle tümüyle çevrilmiştir. Çiçekler bir cinsli bir evciklidir. Tozlaşma ise rüzgar ile gerçekleşmektedir. Meyve kanatları arasındaki açı dardır.
Kullanım olanakları: Park ve bahçelerde sıkça kullanılan bir süs bitkisidir. Ekolojik istemleri çok azdır. Sarımsı alacalı yaprakları ile oldukça dekoratif bir türdür.
Yayılışı: Ana tür olan Acer negundo Kuzey Amerika ve Kanada’da yayılır.
Familyası : Aceraceae
Latincesi : Acer negundo L. “Flamingo”
Türkçesi : Beyaz Dişbudak Yapraklı Akçaağaç
İngilizcesi : White Leaved Box-Elder
Botanik özellikleri: 5-10m, kısa boylu, gevşek ve düzensiz tepeli, kışın yaprağını döken bir ağaçtır. Tomurcuklar pulsuz olup, yaprak kını ile korunur. Yaprak tüysü tipte, 3–5, ender 7–9 yaprakçıktan oluşur. Yaprakçıklar değişik biçimlerde tam kenarlı, düzensiz, kaba dişli, beyazımsı alacalı renktedir. Çiçekler bir cinsli bir evciklidir. Tozlaşma ise rüzgar ile gerçekleşmektedir. Meyve kanatları arasındaki açı dardır.
Kullanım olanakları: Park ve bahçelerde, beyaz alacalı yaprakları ile estetik bir bitkidir. Yol kenarlarında ve soliter olarak kullanılır. Güzel görünümlü, narin bir formdur.
Yayılışı : Ana tür olan Acer negundo Kuzey Amerika ve Kanada’da yayılır.
Familyası : Aceraceae
Latincesi : Acer palmatum Thunb.
Türkçesi : Japon Akçaağacı
İngilizcesi : Japanese Maple
Botanik özellikleri: Çoğunlukla boylu çalı, bazen de 8m’ye dek boylanabilen kışın yaprağını döken küçük bir ağaçtır. Yapraklar karşılıklı dizilmiş, 5–7 (9) loblu, lobları derin, ayrıca kenarları çift sıralı, keskin dişlidir. Önce parlak yeşil olan yapraklar, sonbaharda kırmızımsı bir renge döner ve sonra dökülür. Çiçekler dik duran seyrek şemsiyemsi kurullar halinde ve pembe renklidir. İlkbaharda çiçeklenir.
Kullanım olanakları: Son derece narin, dekoratif bir park ve bahçe bitkisidir. Tekli, küçük gruplar halinde ve gölge ögesi olarak kullanılır.
Yayılışı: Çin, Kore ve Japonya.
Familyası : Aceraceae
Latincesi : Acer palmatum Thunb. “Atropurpureum”
Türkçesi : Kırmızı Yapraklı Japon Akçaağacı
İngilizcesi : Reddish Japanese Maple
Botanik özellikleri: Boylu çalı, ender 5-6m boylarında, kışın yaprağını döken, küçük bir ağaçtır. Yapraklar karşılıklı dizilişli, 5–7 (9) adet derin loblu, kenarları keskin, çift sıralı dişlidir. Yapraklar ilkbaharda son derece güzel kırmızı bir renge dönüşür ve dökülünceye dek aynı renkte kalır. Çiçekleri dik duran, seyrek şemsiyemsi kurullar halinde ve kırmızı renklidir.
Kullanım olanakları: Kırmızı renkli yaprakları, ince ve narin dalları ile çok gözde bir park bitkisidir. Tekli ve küçük gruplar halinde sıkça kullanılır.
Yayılışı: Ana tür olan Acer palmatum Çin, Kore ve Japonya’da yayılır.
 
Familyası : Aceraceae
Latincesi : Acer palmatum Thunb. “Butterfly”
Türkçesi : Japon Akçaağacı
İngilizcesi : Japanese Maple
Botanik özellikleri: Çoğunlukla boylu çalı, bazen de 8m’ye dek boylanabilen, kışın yaprağını döken küçük bir ağaçtır. Yapraklar karşılıklı dizilmiş, 5–7 (9) loblu, lobları derin, ayrıca kenarları çift sıralı, keskin dişlidir. Önce parlak yeşil olan yaprakların kenarları ince kırmızı şeritli olup, sonbaharda dökülmeden önce tümüyle kızarır. Çiçekler dik duran seyrek şemsiyemsi kurullar halinde ve pembe renklidir. İlkbaharda çiçeklenir.
Kullanım olanakları: Son derece narin, dekoratif bir park ve bahçe bitkisidir. Tekli ve küçük gruplar halinde kullanılır.
Yayılışı: Ana tür olan Acer palmatum Çin, Kore ve Japonya’da yayılır.
Familyası : Aceraceae
Latincesi : Acer platanoides L.
Türkçesi : Çınar Yapraklı Akçaağaç
İngilizcesi : Norway Maple
Botanik özellikleri: 20m, bazen 30m boylarda, 1m çap yapabilen, sık dallı, yuvarlak tepel,i kışın yaprağını döken bir ağaçtır. Tomurcuk, parlak kırmızımsı esmer renkli, yaprak 10-18 cm, 5 loblu, lobların kenarları da tali loblu ya da kaba dişlidir. Çiçek yeşilimsi sarı, dik duran şemsiyemsi salkım kurul halindedir. Meyve kanatları geniş açılıdır.
Kullanım olanakları: Odunu mobilya, müzik ve spor aleti yapımında kullanılır. Park ve bahçelerde ise soliter ve yol ağacı olarak değerlendirilir.
Yayılışı: Türkiye, Avrupa, Balkanlar ve Kafkasya.
 
Familyası : Aceraceae
Latincesi : Acer platanoides L. “Crimson King”
Türkçesi : Kırmızı Çınar Yapraklı Akçaağaç
İngilizcesi : Red Norway Maple
Botanik özellikleri: 20m, bazen 30m boylarda, 1m çap yapabilen, sık dallı, yuvarlak tepeli, kışın yaprağını döken bir ağaçtır. Tomurcuk, parlak kırmızımsı esmer renklidir. Yaprakları bordo renginde, 10-18cm, 5 loblu, lobların kenarları da tali loblu ya da kaba dişlidir. Çiçek yeşilimsi sarı, dik duran şemsiyemsi salkım kurul halindedir. Meyve kanatları geniş açılıdır.
Kullanım olanakları: Bordo renkli yaprakları ile dekoratif bir bitki olup, park ve bahçelerde soliter ve yol ağacı olarak kullanılır.
Yayılışı: Ana tür olan Acer platanoides Türkiye, Avrupa, Balkanlar ve Kafkasya’da yayılır.
Familyası : Aceraceae
Latincesi : Acer pseudoplatanus L.
Türkçesi : Dağ Akçaağacı
İngilizcesi : Mountain Maple or Sycamore
Botanik özellikleri: 30-40m boylarında, 2-3m çap yapabilen dolgun ve düzgün gövdeli, çok boylu bir ağaçtır. Tomurcuk pulları elma yeşili, kenarları siyah sürmelidir. Yapraklar 8-16cm, 5 loblu, loblar kaba dişlidir. Çiçek kurulları 6–12cm sarımsı-yeşil renkli ve aşağıya sarkar. Meyve kanatları arasındaki açı dar ya da 90˚’dir.
Kullanım olanakları: Odunları torna ve protez sanayinde, mobilya, spor ve müzik aletleri, yapımında kullanılır. Park ve peyzaj alanında da çok sık kullanılır. Soliter ve alle ağacı olarak değerlendirilir. Sonbaharda kızaran yaprakları ile dekoratif bir özellik gösterir. Zehirli ve kirli gazlara karşı oldukça dayanıklıdır.
Yayılışı: Pirene, Alp ve Karpat’lar, Batı Kafkasya.
Familyası : Aceraceae
Latincesi : Acer saccharinum L.
Türkçesi : Gümüşi Akçaağaç
İngilizcesi : Silver Maple
Botanik özellikleri: 10-20m boylarında, geniş ve yuvarlak tepeli, kışın yaprağını döken, orta boylu bir ağaçtır. Gövde kısa, dalları kalın ve genelde yukarı yönelik, ancak uçları aşağı sarkıktır. Kabuk ince, ileri yaşlarda sığ ve geniş çatlaklıdır. Yaprakları karşılıklı dizili, 14-20cm, 5 adet derin loblu, loblar dar sinuslu, kenarları düzensiz, çift sıralı dişlidir. Ayanın dip kısmı yürek şeklinde, üst yüzü açık yeşil ve tüysüz, alt yüzü soluk yeşil ve gümüşi renktedir. Sonbaharda kırmızı ya da sarı renge dönüşür. Çiçekleri küçük, yeşilimsi sarı, erkek ve dişi çiçekler ayrı ayrı, meyve kanatları arasındaki açı yaklaşık 90°’ dir.
Kullanım olanakları: Soliter ve alle ağacı olarak, park ve bahçelerde sıkça kullanılır.
Yayılışı: Kuzey Amerika, Kanada.
 
Familyası : Aceraceae
Latincesi : Acer trautvetteri Medw.
Türkçesi : Kayın Gövdeli Akçaağaç
İngilizcesi : Beech Stemmed Maple
Botanik özellikleri: 15-20m, orta boylu, kışın yaprağını döken bir ağaçtır. Gövde kabuğu ince ve düzgün, uzun süre çatlamadan kalır. Tomurcuk pulları kırmızı renktedir. Yaprakları 5 loblu, loblar derin, kenarları düzensiz dişlidir. Çiçek kurulları dik durur. Meyve kanatları arasında ki açı çok dardır.
Kullanım olanakları: Odunundan torna, mobilya ve protez sanayinde yararlanılır. Spor ve müzik aletleri yapımına da çok uygundur. Park ve bahçelerde ise soliter ve alle ağacı olarak kullanılır.
Yayılışı: Türkiye ve Kafkasya.
|
