|
Liliatae (Liliopsida) sınıfı
Bu sınıftaki bitkilerde fideciklerin tek çenek yaprağı vardır. Kısa ömürlü saçak kökler bulunur, kambiyum halkası bulunmaz. İletim demetlerinin dizilişi kollateral kapalı demetler biçimindedir. Bir başka deyişle, ksilem ve floem elemanları dağınık olarak bulunur. Çoğunlukla otsu yapıda bitkilerden oluşan Liliatae sınıfı bitkilerinde gövde fazla dallanmaz. Yapraklar genellikle paralel damarlanma gösterir. Çiçekler ise üçer parçalı olup, çiçek çevreleri taç ve çanak olarak ayrılmamış, çoğunlukla perigon örtü biçimindedir.
Arecidae alt sınıfı
Familyası : Agavaceae
Latincesi : Cordyline australis (Forst. f.)Hook. f.
Türkçesi : Lahana Ağacı
İngilizcesi : Cabbage Tree
Botanik özellikleri: 2-3m dik duran ve palmiyeye benzeyen herdem yeşil, çok yıllık bir bitkidir. Yapraklar ince uzun, mızrak gibi, 30-90cm, çok sayıda, uçları aşağıya sarkık, gövdenin ucunda toplanmışlardır. Çiçekler kremsi beyaz, büyük panikül kurullar halinde aşağıya sarkmıştır. Meyve üzümsü, beyaz ya da mavi renklidir.
Kullanım olanakları: Soliter ya da küçük gruplar halinde kullanılır.
Yayılışı:Yeni Zelanda.
Familyası : Agavaceae
Latincesi : Cordyline indivisia (G.Forst.) Steud.
Türkçesi : Dağ Kabak Ağacı
İngilizcesi : Mountain Cabbage Tree
Botanik özellikleri: 6m’ye dek boylanabilen, kalın ve sağlam gövdeli, geniş tepeli bir palmiye türüdür. Dalları gövdenin üst kısmında toplanmış, bu dallar çok sayıda dar uzun rozet şeklinde yapraklar taşımaktadır. Yaprak 1-2m, üst yüzündeki damarlar kırmızı renkte, alt yüzü ise mavimsi beyaz renktedir. Cordyline australis’ten daha geniş yaprakları ile ayrılır. Çiçekler krem rengi ve çok sayıda panikül kurul halindedir. Meyve mavimsi kırmızı renkte ve üzümsü tiptedir.
Kullanım olanakları: Soliter ya da küçük gruplar halinde süs amacıyla kullanılır.
Yayılışı: Yeni Zelanda.
Familyası : Agavaceae
Latincesi : Phormium tenax J.R.Forst &G. Forst“Bronze Baby”
Türkçesi : Bronz Formiyum
İngilizcesi : New Zealand Flax
Botanik özellikleri: 3m’ye dek boylanabilen dik duran herdem yeşil çok yıllık otsu bir bitkidir. Yapraklar derimsi, uzun şerit şeklinde, grimsi yeşil ve üzeri bronz çizgilidir. Çiçekleri mat kırmızı, 60-90cm uzunluğunda dik duran salkım kurullar halindedir. Temmuz-Eylül aylarında çiçeklenir.
Kullanım olanakları: Kaya ve taş bahçelerinde, gölet ve su çevrelerinde, çoğunlukla soliter bazen küçük gruplar halinde kullanılır.
Yayılışı: Yeni Zelanda.
Familyası : Agavaceae
Latincesi : Phormium tenax J.R.Forst & G.Forst“Variegatum”
Türkçesi : Alacalı Formiyum
İngilizcesi : New Zealand Flax
Botanik özellikleri: 3m’ye dek boylanabilen, dik duran herdem yeşil çok yıllık otsu bir bitkidir. Yapraklar derimsi, uzun şerit şeklinde, grimsi yeşil ve üzeri sarı çizgilidir. Çiçekleri mat kırmızı, 60-90cm uzunluğunda dik duran salkım kurullar halindedir. Temmuz-Eylül aylarında ender olarak çiçeklenir.
Kullanım olanakları: Kaya ve taş bahçelerinde, gölet ve su çevrelerinde çoğunlukla soliter, bazen küçük gruplar halinde süs bitkisi olarak kullanılır.
Yayılışı: Yeni Zelanda.
Familyası : Agavaceae
Latincesi : Yucca filamentosa L.
Türkçesi : Avize Ağacı
İngilizcesi : Adam's Needle
Botanik özellikleri: 2-5m boylarında, herdem yeşil bir palmiyedir. Yapraklar mavimsi yeşil, sert ve dik dururlar. Çiçekler kremsi beyaz ve çan şeklinde, çok sayıda 1-3m dik, avize şeklinde, Temmuz- Ağustos’ta çiçeklenir.
Kullanım olanakları: Peyzajda soliter olarak vurgu ögesi ve kaya bahçelerinde kullanılır.
Yayılışı: Kuzey Amerika’nın güney doğu kesimleri.
Familyası : Agavaceae
Latincesi : Yucca gloriosa L.
Türkçesi : Avize Ağacı
İngilizcesi : Spanish Dagger
Botanik özellikleri: 1-2m boylarında, çok yavaş büyüyen bir palmiye türüdür. Yapraklar koyu yeşil, gövdenin ucunda yoğun olarak bir araya toplanmıştır. Çiçekler çan şeklinde kremsi beyaz, 8cm çapında, taç yaprak kırmızı lekelidir. 1-2m dik duran salkım kurullar oluşturur, Eylül ve Ekim aylarında çiçeklenir.
Kullanım olanakları: Peyzajda soliter olarak vurgu ögesi ve kaya bahçelerinde kullanılır.
Yayılışı: Kuzey Amerika’nın güney doğu kesimleri.
Familyası : Alliaceae
Latincesi : Agapanthus africanus Beauverd
Türkçesi : Afrika Zambağı
İngilizcesi : African Blue Lily
Botanik özellikleri: 70-90cm boylarında, 30-50cm genişliğinde, herdem yeşil çok yıllık soğanlı bir bitkidir. Yapraklar uzun şerit şeklinde, çiçekler şemsiyemsi yuvarlak kurullar halinde, çok sayıda koyu mavi çiçekli, her biri 2,5-5cm çapında, yaz ortasından yaz sonuna dek çiçekte kalmaktadır.
Kullanım olanakları: Soliter ya da küçük gruplar halinde ağaç ve çalı grupları önlerinde ve kaya bahçelerinde kullanılır.
Yayılışı: Afrika.
 
Familyası : Arecaceae
Latincesi : Chamaerops excelsa Thunb.
Türkçesi : Çin Yelpaze Palmiyesi
İngilizcesi : Chinese Fan-Palm
Botanik özellikleri: 3-5m boylarda, herdem yeşil, yelpaze yapraklı bir palmiye türüdür. Yapraklar 60-90cm genişliğinde, yaklaşık 90cm uzunluğunda, kenarları keskin batıcı dişli bir sap üzerinde bulunur. Yaprakçıkların sapları dikenli ve 12–15 çift sivri uçlu parçaları vardır. Gövde dallanmaz, yapraklar gövdenin ucunda toplanmışlardır. Küçük sarı çiçekler 50-60cm uzunluğunda, yoğun panikül tipte kurullar oluşturur, aşağı sarkar, Mayıs ve Haziran’da çiçeklenir. Meyveler 1–1,5cm çapında, mavimsi siyah renkli ve küremsi şekildedir, yenmez. Kolayca kök sürgünü verir.
Kullanım olanakları: Chamaerops excelsa, park ve bahçelerde sıkça kullanılan bir süs bitkisidir. Yetişme yeri istekleri azdır. Canlı çit, soliter olarak ve küçük gruplar halinde kullanılır. Parlak cilalı yeşil yelpaze gibi yaprakları ile dekoratif bir bitkidir. Özellikle Akdeniz ve Karadeniz sahil kesimlerindeki park ve bahçeler için uygun bir süs bitkisidir.
Yayılışı: Çin.
Familyası : Arecaceae
Latincesi : Chamaerops humilis L.
Türkçesi : Bodur Yelpaze Palmiyesi
İngilizcesi : Dwarf Fan-Palm
Botanik özellikleri: En çok 1-2m boylarında bodur bir palmiyedir. Yaprakları yelpaze şeklinde ve bileşik yaprak tipinde, yaprakçık sapları dikenli, 12–15 çift sivri uçlu parçaları vardır. Doğal olanların genellikle gövdeleri yoktur. Çiçekleri sarı, aşağı sarkan zengin kurullar halinde, önce kırmızımsı geniş bir örtü ile örtülmüşlerdir. Meyve 2cm çapında, yenmez.
Kullanım olanakları: Soliter, küçük gruplar halinde ve kaya bahçelerinde süs amaçlı kullanılmaktadır.
Yayılışı: Avrupa’nın Akdeniz ülkeleri (İtalya, Sicilya, Fransa).
Familyası : Arecaceae
Latincesi : Phoenix canariensis Hort. ex Chabaud
Türkçesi : Kanarya Palmiyesi
İngilizcesi : Canary Palm
Botanik özellikleri: Genellikle 6-8m, ender 20m’ye dek boylanabilen, herdem yeşil bir palmiye türüdür. Yapraklar çok büyük, bileşik tüysü tipte, 2-3m uzunluğundadır. Yaprakçıkların uçları sivri ve cilalı, parlak yeşil renktedir. Çomak (spadiks) durumlu çiçek kurulları büyük, yaklaşık 1m uzunluğundadır. Meyveleri 2cm, çekirdekli sulu tipte, oval ya da küresel, önce sarı, sonra kırmızıya döner.
Kullanım olanakları: Özellikle Akdeniz ülkeleri için çok kullanışlı bir park ve peyzaj bitkisidir. Herdem yeşil büyük yaprakları ile oldukça dekoratif bir görünüş verir. Soliter, alle ağacı ve küçük gruplar halinde kullanılır.
Yayılışı: Kanarya Adaları.
Familyası : Arecaceae
Latincesi : Washingtonia filifera (Linden) H. Wendl.
Türkçesi : Kaliforniya Yelpaze Palmiyesi
İngilizcesi : Californian Fan-Palm
Botanik özellikleri: Genellikle 15m boylarında, herdem yeşil bir palmiye türüdür. Gövde sütun şeklinde, geniş tepeli ve dalsızdır. Tüysü yapraklar yelpaze gibi, 1–1,5m çapında, çok sayıda, belirgin lifleri ve iplikleri vardır. 40–60 yaprakçıktan oluşur. Gövde zamanla yumuşak ve halkalı bir görünüm alır. Çiçekleri beyaz ve yapraklardan daha uzun sarkık kurullar halindedir.
Kullanım olanakları: Akdeniz bölgesinin simgesi olarak alle ağacı olarak sık kullanılır. Çok büyük herdem yeşil yaprakları ile olağanüstü bir güzelliğe sahiptir.
Yayılışı: Kuzey Amerika’nın Kaliforniya sahilleri.
Familyası : Araceae
Latincesi : Zantedeschia aethiopica (L.) Spreng.
Türkçesi : Gelin Çiçeği
İngilizcesi : Arum Lily
Botanik özellikleri: 50-100cm boylarında, çok yıllık, rizomlu otsu bir bitkidir. Yapraklar koyu yeşil, uzun saplı, ok şeklinde ve tam kenarlıdır. 10-20cm büyüklüğünde beyaz renkli iri çiçekleri boru gibi birleşmiştir. Belirgin sarı çomak tipte bir kurulu vardır. Mart-Haziran aylarında çiçeklenir.
Kullanım olanakları: Daha çok iç mekan bitkisidir. Ancak zaman zaman havuz kenarlarında, balkon ve teraslarda tek tek ya da gruplar halinde dış mekanlarda ve kesme çiçekçilikte de kullanılmaktadır.
Yayılışı: Güney Afrika.
Commelinidae alt sınıfı
Familyası : Poaceae (Gramineae)
Latincesi : Cortaderia selloana J.A. & J.H.Schultes
Türkçesi : Pampas Otu
İngilizcesi : Pampas Grass
Botanik özellikleri: Çok yıllık, bir arada yoğun şekilde oluşan, herdem yeşil, 1,5-3m boyunda, yayılıcı ve yarı odunsu bir bitkidir. Yaprakları rozet şeklinde tabandan çıkmakta,
1-3m uzunluğunda, üzeri beyaz şeritsi yapıda, paralel damarlı ve keskin kenarlıdır. Uçları aşağıya ve yana sarkar. Çiçekleri uzun bir sap üzerinde, dik duran bileşik salkım halinde,
45-60cm uzunluğunda gümüşi beyaz renkte ve tüy gibidir. Sonbaharda çiçeklenir.
Kullanım olanakları: Çim alanlar içinde, su kenarlarında büyüklü küçüklü gruplar halinde sıkça kullanılmaktadır. Ayrıca kesme çiçek olarakta değerlendirilir.
Yayılışı: Arjantin, Brezilya ve Paraguay.
Familyası : Poaceae
Latincesi : Miscanthus sinensis Anders
Türkçesi : Çin Çayırı
İngilizcesi : Chinese Grass
Botanik özellikleri: Küme gibi çok sayıda dip yaprakları olan, herdem yeşil otsu bir bitkidir. Yapraklar yassı, ince uzun, dik ya da yay şeklindedir. Çiçekler yapraklardan daha uzun, çok sayıda, terminal başak kurullar halindedir. Başakçıklar açık gri ve ipeksi tüylüdür.
Kullanım olanakları: Duvar diplerinde, çim alanlarda ve su kenarlarında sıkça kullanılan bir süs bitkisidir.
Yayılışı: Çin, Japonya ve Kore.
Zingiberidae alt sınıfı
Familyası : Cannaceae
Latincesi : Canna x generalis
Türkçesi : Kana, Ararot
İngilizcesi : Canna
Botanik özellikleri: 80-100cm boylarında, dik duran, çok yıllık otsu bir bitkidir. Yapraklar geniş, almaçlı dizili, yumurtamsı ya da şeritimsi, parlak yeşil bazen de kahverengimsi mor renktedir. Çiçekler gövde ucunda terminal durumlu, salkım kurul halinde, taç yaprak 3’lü, kırmızı, sarı, sarımsı kırmızı renklidir. Yaz ve sonbaharda çiçeklenir.
Kullanım olanakları: Çim alanlarda, duvar önlerinde tekli ya da gruplar halinde, balkon ve teraslarda, bazen de kesme çiçekçilikte kullanılır.
Yayılışı: Güney Amerika, Batı Hindistan, Endonezya.
Lilidae alt sınıfı
Familyası : Iridaceae
Latincesi : Iris pseudacorus L.
Türkçesi : Sarı Süsen, Bataklık Süseni
İngilizcesi : Yellow Flag, Yellow Iris
Botanik özellikleri: 100–120cm boylarında, kışın yaprağını döken, rizomlu bir bitkidir. Yapraklar dar uzun, kılıç şeklinde, mavimsi yeşil renktedir. Yapraklar çiçek kurulundan daha uzundur. Çiçekler 5 ya da daha çoğu bir arada kurul şeklindedir. Taç sarı, bazen kahverengi damarlıdır. Mayıs-Haziran aylarında çiçeklenir.
Kullanım olanakları: Bir su ve bataklık bitkisi olup, havuz kenarları ya da gölet içlerinde, ıslak çiçek tarhlarında, ayrıca parlak sarı çiçekleriyle kesme çiçek olarakta kullanılır. Zehirli bir bitkidir, bu nedenle çocuk oyun bahçelerinde kullanılmamalıdır.
Yayılışı: Türkiye, Avrupa ve Asya.
|
